Yurt dışında evlendiniz ya da boşandınız... Ne yapmalısınız?

Yurt dışında evlendiniz veya boşandınız ve/ veya çocuğunuzun velayetini yurt dışındaki bir yabancı mahkeme kararı ile aldınız. Bu kararların Türkiye'de hukuken geçerli hale gelmesi için neler yapmanız gerekiyor?

Avukatımız Semra Yener sizler için yazdı...
Bize gelen sorular doğrultusunda; bugün özellikle yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızı ilgilendiren bir konuya ışık tutmak istiyorum.

2675 Sayılı Milletler Arası Özel Hukuk ve Usul Kurallarına (MÖHUK'a) göre yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o ülke kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan mahkeme kararlarının Türkiye'de uygulanabilmesi-icra edilebilmesi (TENFİZ) veya sadece tanınması (TANIMA) için yasal bakımdan neler yapılması ve hangi davaların açılması gerektiğini sırasıyla açıklayacağım. Tanıma ve tenfiz davalarına geçmeden önce evlilik aşaması ile ilgili de bilgi vermek istiyorum:

Yabancı ülkede evlendiğinizde ne yapmalısınız?
Yabancı ülkelerde yabancı uyruklu eşlerle yapılan evlilikler ve sonrasındaki boşanma kararları bazen konsolosluklara bildirilmemektedir.

Bu uygulamanın nedeni ise; kayıtlarda evlilik gözükmedigi için daha sonra yeniden evlenmek istenildiğinde, rahatlıkla evlilikle ilgili belgelerin alınabileceği düşüncesinden kaynaklanmaktadır. Oysa, kanuna karşı hile ve yasaya aykırı bir davranış olan bu durum kişiyi ileride daha büyük bir sıkıntıya sokacaktır. Evliliğin ve buna bağlı olarak boşanma kararının bildirilmemesi, o boşanma kararının Türk hukuku açısından yok hükmünde olması sonucunu ve sorunları beraberinde getirecektir.

Türk Hukuku'nda biriyle evliyken ikinci bir evlilik mümkün olmadığından daha sonra yapılacak evlilik de hukuken geçersiz olacaktır. İlk evliliğin kayıtlara geçmemiş olması bu durumu ortadan kaldırmayacaktır. Alınacak belgelerle ikinci evlilik gerçekleştirilse bile sonradan durumun anlasılması halinde bu sonraki evlilik hukuken sonuç doğurmayacaktır. Hukuken geçersiz bir evlilik olan sonraki evlilik ilişkisiyle ilgili hakların kullanılmasında da çok ciddi sıkıntılar yaşanacaktır. Bu nedenle yasalara uygun davranmaya dikkat edilmesi ve konsolosluk vasıtasıyla evliliğin nüfus müdürlüğüne bildirilmesi sağlanmalıdır. Aksi halde yaşayacağınız tüm zorlukların ve hak kayıplarının yanı sıra, bu yasal yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle ayrıca para cezası uygulanacağını da bilmelisiniz. Yabancı ülkede boşanma durumunda ise, ayrıca Türkiye'de (aşağıda izah edilecek olan) boşanmanın tenfizi davasının açılması gerekecektir.
Tenfiz (Yabancı mahkeme kararının ülkemizde de icra edilebilirliliği) davası nedir?
Yabancı mahkemelerce verilmiş kararların ülkemizde geçerli olabilmesi için yetkili Türk Mahkemesi'nde tenfiz davası açılması ve bu mahkeme tarafından tenfiz (ülkemizde uygulanabilme) kararı verilmesine bağlı olacaktır.
Tanıma (Yabancı mahkeme kararının ülkemizde de delil, belge olarak kullanılabilmesi) davası nedir?
Amaç; yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilmesi yerine getirilmesi değil sadece bu kararların ülkemizde geçerli şekilde başka olaylarda/ başka davalarda kesin delil veya kesin hüküm olarak kullanılması, yararlanılması olduğunda açılan davadır.
Tenfiz davası aynı zamanda kararın tanınmasını da sağladığı için genellikle tercih edilen dava türü, tenfiz davasıdır.
Tenfiz davası nasıl açılır? >>