Sıtma

Anofel cinsi sivrisinekler de bulunan parazitlerin insanları ısırmasıyla meydana gelen, ateş ve titremeye neden olan yaygın bir enfeksiyon türüdür, sıtmanın bir diğer adı malarya dır. Teşhis ve tedavisi mümkündür ve kolaylıkla yapılır. Tedavi edilmediği takdirde ciddi problemlere yol açar ve hatta ölümcül olabilir.

Çok uzun zamandan beri bilinen bir hastalıktır. Dünyada 200 milyondan fazla kişinin bu hastalığa yakalandığı tahmin edilmektedir. Çoğunlukla Asya ve Afrika’da görülen bu hastalık, artık havayolu ulaşımı ile bütün dünyaya yayılmaktadır. İnsanoğlunun karşılaştığı en yaygın hastalıklardan biridir.
Ülkemizde en çok Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde görülmektedir. Adana, Mersin, Gaziantep, en çok görülen yerlerdir.

Sıtmanın nedeni, plazmodium adındaki tek hücreli parazitlerdir. Bu parazitlerin tek rezervuarları insandır. Bu parazitlerin hepsi sıtmaya neden olur ve anofel tipi sivrisineğin ısırmasıyla bulaşır. Bu sivrisinek, sıcak ve nemli yerlerde yaşar. Bu parazitlerin yapmış olduğu sıtmanın şiddeti değişiktir.

Sıtma türleri

•P. Malarianın yapmış olduğu sıtma türünde ateş 3 günde bir yükselir. Bu pazarzit vücuda girdikten uzun süre sonra bile sıtmaya neden olabilir. Sık karşılaşılan bir sıtma türü değildir.
•P. Falciparumun neden olduğu sıtma, özellikle Asya’da sık görülür. Her gün ateş yükselebilir ve uzun sürelidir. En şiddetli sıtma tipidir.
•P. Ovale ve P. Vivax’da ateş 48 saatte bir yükselir. Özellikle sıcakta, ateş fazla yükselmiştir ve hararete neden olur. Ayrıca titreme görülür. Genelde Akdeniz ülkelerinde karşılaşılan bir sıtma tipidir.
Sıtma belirtileri

Sıtmanın belirtileri, nöbetler halinde ortaya çıkar. Enfeksiyona neden olan plazmodiumun türüne göre, belirtilerin şiddeti, nöbetler ve görülme zamanları değişir.

Nöbet başlamadan 2-3 gün önce hastada bazı belirtiler ortaya çıkar. Kişi, yorgun ve mutsuzdur. İştahı azalmıştır. Bunun dışında baş, bacak, sırt ağrıları görülebilir. Sıtma nöbetinde ilk görülen durum, titremedir. 2 saate kadar uzayabilir. Bütün vücut sarsılır. Titreme sırasında, ateş yükselir. Bu ateşin şiddeti, sıtmaya neden olan mikroba göre değişir. Deri kurumuştur ve sıcaklık hissi fazladır.

Ayrıca sıtmadan önce görülen başağrısı, nöbet boyunca da devam eder. Nabız yükselir ve hastada sinirlilik görülür. Sırt ve bacak ağrıları devam etmektedir.Sıtmanın ilerlediği durumlarda karaciğer ve dalakta büyüme görülür. Dalak yırtılırsa, iç kanama meydana gelir. Kansızlık görülebilir. Ayrıca hasta, solunum güçlüğü çekebilir.

Sıtma tanısıSıtma mikrobunun yaygın olduğu yerlerden gelip gelmediğiniz sorulur. Diğer hastalıklarla karıştırmamak ve sıtmanın kesin tanısı için, hastadan alınan kan örneğinden, mikrobun kanda bulunup bulunmadığı araştırılır. Plasmodiumların görülmesiyle, hastalığın tanısı konur.

Sıtma tedavisi

Önceleri, Büyük İskender dahil bir çok kişinin ölümüne neden olan sıtma, günümüzde tedavisi kolay bir hale gelmiştir. Sıtmanın ilacı bulunulan coğrafi bölgeye göre değişmektedir. Çünkü sıtmaya neden olan bazı plazmodium türleri, bazı ilaçlara karşı direnç kazanmıştır. Fakat, genellikle sıtma tedavisinde kullanılan ilaç “klorokin” dir. Özellikle sıtma savaş dispanseri, sağlık ocakları, sıtma personelleri ücretsiz olarak bu hastalığı tedavi etmektedir. Sıtmanın ilaçları sadece sıtma savaş dispanserinde bulunur ve ücretsizdir. Bu ilaçlar koruyucudur ya da tedavi edicidir. Sıtmanın yaygın olduğu bir bölgeye seyahat etmeniz gerekiyorsa, bu koruyucu ilaçları almanız gerekir. Tedavi edici ilaçlar ise mikrobun çoğalmasını engelleyicidir. Son zamanlarda bilim adamları iki ilacın bir arada olduğu yeni bir sıtma ilacı geliştirdiler. Bunun dışında hasta istirahat halinde olmalıdır ve vücudun direncini arttıracak besinlerle beslenmelidir.

Sıtmadan korunma
Sıtmadan korunmak için, bu hastalığa neden olan faktörün yani sivrisineklerin ortan kaldırılması ya da üremesini engelleyici tedbirlerin alınması gerekir. Bu yöntem daha önceleri uygulanmıştır.
Fakat günümüzde sıtmadan korunmak için sıtma hastalarının bulunup tedavi edilmesi önem kazanmıştır. Erken tanı ve tedaviyle parazitlerin kaynağı yok edilmektedir.Ayrıca sinek ısırığından korunmak için (özellikle geceleri), sinek kovucu spreyler, sineğin ısırmasını engelleyecek kıyafetler tercih edilebilir. Amaç, sivrisineğin vücuda temasını önlemektir.

Sıtmanın görüldüğü yerlere seyahat edecek kişilerin seyahatin birkaç hafta öncesinden, seyahat sonrasındaki birkaç hafta boyunca sıtma ilacı alması gerekir. Bu şekilde sıtmadan korunmuş olur.

Sıtmanın yaygın olduğu yerler nüfüsun hızlı artış gösterdiği yerlerdir. Ayrıca kasaba ve kentlerin yavaş yavaş birleşmesi ile sıtma mikrobunu kontrol altına almak gittikçe güçleşmektedir. Bu yüzden sıtmaya olan duyarlılığın arttırılması, sıtma için gerekli ilaç ve malzemelerin yeterince bulundurulması şarttır. Bu yüzden devletin de sıtmaya yeterli bütçeyi ayırması gerekmektedir.

hastalıklar.gen.tr

Bu Katogorinin en çok izlenen konuları:

• Yaz gribi nedir,yaz gribinin tedavisi nasıl...
• AIDS ve HIV virüsü nedir (video)
• Kıl kurdu nedir?
• Leptospiroz nedir?
• Menenjit
• Grip,Nezle,Soğuk Algınlığı İçin Bitki...
• şark çıbanı hastalığı
• Tetanoz kazıklı humma
• Sıtma
• Domuz Gribi Nedir ?

Sıtma (Malarya) Hastalığı:
"Plasmodium" cinsi bir parazitin sebep olduğu ciddi bir kan hastalığıdır. İnsandan insana "anofel" tipi Sivrisinekle taşınır. Sivrisinek insanı soktuğu zaman sporazait halindeki parazit hücrelerini kana boşaltır. Kan yoluyla bir saat içinde sıtmaya has olan ateşli nöbetler, yavru hücreler alyuvarlardan çıkıp kana karıştıkları zamana rastlar.

* Belirtileri:
- Sıtma hastalığı yapan dört tip plasmodium vardır. Belirtiler de bu tiplere göre değişiklikler gösterir. Ancak hepsinin ortak özelliği baş ağrısı, titreme, terleme, kol ve bacaklarda ağrıdır. Alyuvarların içinde bölünüp çoğalan merozoitler kana karışırlarken hastanın ateşi yükselir.
- "Malaria" tipi plazmodiumun sebep olduğu sıtmada parazitin karaciğerde kalış müddeti 8 gündür. Alyuvarlara hücumları ve tekrar kana karışmaları 72 saat sürer.
- "Falcifarium" tipi plazmodiumlar karaciğerde 6 saat kalırlar. Alyuvarlarda kalış ve kana geçiş zamanları düzensizdir. Bir kısmı gelişip çağalırken bir kısmı beklernede kalırlar. Bu sebeple falcifarium sıtmasına "habis sıtma" adı verilmektedir. En tehlikelisi de budur. Parazitler, kümeler halinde beyin, amirilik, akciğer ve böbreküstü bezlerinin kılcal damarlarına hücurn ederek onları tıkayabilirler ve ani ölümlere yol açabilirler. Hastalığın ağır geçmesi halinde alyuvar yıkımı olarak tarif edebileceğimiz "karasu humması" görülebilir.
- "Vivaks ve Ovale" tipi plazmodiumların ise karaciğerde kalış müddetleri 8 gündür. Alyuvarlarda kalış ve kana tekrar geçişIeri 48 saatte tamamlanır.
- Malaria, Vivaks ve ovale tipi plazmodiumların hepsi karaciğeri terketmezler. Bir kısmı karaciğerde kalarak çoğalmaya devam ederler.

* Ne Yapmalı?
- Sltmanın maalesef henüz ne aşısı ne de serumu bulunabilmiş değildir.
- Hastalığın sivrisinekle geçtiği bilindiği için öncelikle sivri sinekle mücadele edilmeli; bataklıklar kurutuımalı, büyük su birikintileri ilaçlanmalıdır.
- Yatmadan evvel evin içi sivrisineklere karşı ilaçlanmalı, pencerelere tül tipi teller geçirilmeli, gece cibinlik altında yatılmalıdır.

* Tedavi:
- Sıtmaya yakalandığınızı hissettiğiniz zaman mutlaka doktora gidiniz.
- Eskiden sıtmayı tedavi etmek için kullanılan "kinin" artık yerini daha tesirli ilaçlara bırakmıştır.
- Kinin, kandaki bölünmüş parazit hücrelerini parçalayıp tesirsiz hale getiriyor; ancak karaciğerde varlığını sürdürenlere karşı etkili alamıyordu. Ayrıca kinin uygulamasında hastada baş dönmesi, kulak çınlaması, bulantı ve kalp çarpıntısı gibi yan etkiler görülüyordu.
- Bugün hastalığın seyrine göre kullanılan değişik ve oldukça etkili ilaçlar vardır.
- Tedavi sırasında hasta mutlaka yatakta istirahat etmeli; hafif fakat kalorisi yüksek yiyeceklerle beslenmelidir.
- Terlemelerde iç çamaşırları değiştirilmeli; titreme nöbetlerinde hasta ısıtılmalıdır.