Ses egzersizinin kalitesini anlamak bir insanın ses eğitiminden geçmediği sürece anlaması çok güçtür.
Bu bakımdan kesinlikle tenor olduğu kesin olarak saptanmış kimse bariton olarak kabul edilmelidir.
Soprano da mezze soprano olarak çalışmalarıdır. Çalıştıkça çalışmalar ilerledikçe sesin esas rengi ve tonu meydana çıkar.

Yaptığınız her ses egzersizleri bir hedefe amaca yönelik bir stratejisi olmalıdır.
Baştan sağma yapılan ses egzersizlerinin sizlere hiç bir faydası yoktur. Ses egzersizi yaparken amacımız
nefesimizin pürüssüz ve ölçülü olmasını sağlamak diyaframımızın doğru ve iyi kullanmasını öğretmektir.
Ses egzersizleri kolaydan zora gitmelidir, her yaptığımız çalışmadan sonra bir sonraki çalışmada çalışma saatleri
ağır ağır kendinizi zorlamıyacak şekilde arttırılmalıdır. Ses egzersizi yaparken izleyeceğiniz aşamalarla iyi sonuçlar almanız
sizin elinizde.

Nedir bunlar ?
Ses eğitiminde birinci aşama nefes eğitimi ve dersli olmalıdır. Nefes çalışmaları ile diyaframın kullanılması
aynı anda yürütülmeli ve bunun için eğitim alan kişi nefes aldıktan sonra aldığı havayı dişlerinin arasından
tıslamak suretiyle nefes alıp vermeli ve havanın belli bir noktaya akacak şekilde toplandığını hem düşünmeli hem de hissetmelidir.
Havayı iyi kullanırsa çalışan öğrenci, uzun süreli tıslamalar elde edebilir. Tıslama sırasında yukarıda da açıkladığımız gibi
ses tellerinizi hiç bir şekilde zorlamamalısınız. Havanın dişler arasından devamlı sızması ve diyafram ile işbirliği çalışması
dikkatli ve kontrollü bir şekilde izlenmelidir.

Şan eğitiminde nefes ve diyafram çalışmalarından sonra sıra tek tonların söylenmesine gelir. Tonlar tam sesle
zorlanmadan bastırmadan söyletilmeli seslerin rezonansa oturması sağlanmalıdır. Oturan tonlardan sonra yarımşar ton
ilerleyerek veya gerileye giderek çalışmalar sürdürülür. Öğrenciye devamlı havayı düzenli bir şekilde bir noktaya
doğru yöneltmesi sesini rezonans boşluklarında büyütmesi ve gırtlağını bir kuyu gibi açık tutması telkin edilir.

Tiz seslerin çıkartılmasını sağlamak için öğrenciye; sanki ağzında sıcak bir lokma varmış da ağzı yanmasın diye
damağını kapatıyormuş gibi davranmasını söylemek iyi sonuç verir.
Tek tonlar vokal ve konsonların oluşturduğu hecelerle çalışarak artikülasyon yapılır ve diyafram çalıştırılır.

Tek tonu çıkartmakta başarı sağlayan öğrenciye küçük ses dizileri söyletilebilir. Major gamın ilk üç sesten
kurulan dizisi buna uygundur. Bu çalışma yapılırken tonlar birbirine çok bağlı olmalıdır. Tize doğru karın hafifçe
içeri çekilirken egzersiz bitince karın kasları gevşetilip bir an dinlenilir. Egzersize rahat bir tondan başlayarak
yavaş yavaş yarımşar ton inceye çıkılır. Yeteri kadar inceye çıkıldıktan sonra bu kez yarımşar ton aşağıya inilmeye
başlanır. Herhangi bir tonun üzerinde pürüzlenme veya zorlanma olur veya sesi iyi tınlamazsa geriye dönülerek aynı
egzersiz yarım veya bir ton aşağıdan tekrar denenmelidir.

Egzersize rahat gelen bir tondan başlanmalıdır. Önce U vokaliyle yapılan çalışmalarda daha sonra diğer vokaller de
denenir. İ ve E vokalleriyle yapılan çalışmalarda ses daha rezonanslı ve parlak çıkar. Bu durum şan öğrencisinin
moralinin yükselmesine faydalı olur. A vokali Çoğu kimsede dayanıksız ve donuk olur. Ancak aynı zamanla ve çalışarak
öteki vokaller kadar parlak olur kolay çıkarılır.

Çalışma biraz daha ilerleyince üç sesten major dizi iki defa tekrarianarak egzersiz yapılır.

Kapalı ağızla rezonans çalışması. Sesin yerine oturması rezonansın sağlanması için kapalı ağızla orta seslerde yapılan ses egzersizleri faydalıdır. Kapalı ağızla seslerde M ve N konsonları ile (sessiz harfleri) yapılan tınlama çahşmalarında fazla ses vermeden hafifçe tınlamaya özen gösterilir. Bu şekilde ağız ve burun boşluklarında oluşan ve skala yükseldikçe alın boşluğuna geçen bir titreyiş hissedlir. Bu çalışma sesin rezonans boşluklarına sağlıklı bir şekilde gönderilmesini Sağlar.

Çalışmalar ilerledikçe ton dizisi tonikten beşliye kadar genişletilir. Başlangıçta tonu bütün egzersizlerde sesin cinsine göre değişir. Önce U sonra A ve vokalleri ile daha sonra da iki defa tekrarlanarak yapılır. Vokallerin (sesli harflerin) hepsine eşit parlaklık sağlamak için en iyi oturan vokalden hemen sonra daha az tınlayan bir vokalin getirilmesi denenebilir. Egzersizi daha kolaylaştırmak için M N veya S gibi tınlayan bir konsondan faydanılır.. Çalışma sırasında bütün tonların bağlı kalmasına vokallerin eşit renk tınlayışta olmalarına dikkat edilmelidir.

Bir müddet sonra bırbirine yakın seslerin egzersizlerine alışan şan öğrencisi daha geniş aralıklarla birbirinden ayrılan sesleri içeren egzersizlere yöneltilir. Bu konudaki en kolay egzersiz majör gamdaki tonik-üçlü-beşli dizisidir. Daha önceki egzersizlerde yaptığımız gibi derin nefes alıp havayı tembel hale getirdikten sonra U veya İ vokali ile egzersize başlanır.

Tizlere doğru karın kasları toplanarak havayı yukarı itmeli ve damak biraz kubbelenmelidir. Bu egzersiz her sesin en kalın tonundan başlayarak zorluk çekmeden çıkabileceği en ince tona kadar yapılabilir. Ancak zorlamadan kaçınmalıdır. Daha sonraki çalışmalarda bu dizi oktavın da eklenmesi ile daha genişletilebilir.(Tizlere geçerken içeri çekilen pese geçerken gevşetilen karın kaslarının hareketi öğürrne sırasında yapılan hareketle eşittir). Bu egzersizlerin başarı ile tamamlanmasından sonra daha geniş aralıklı egzersizlere geçilir.

Beşli atlamalar: Esas tondan beşliye atlayarak tonu iyice oturttuktan sonra sıra ile bütün tonları söyleyerek aşağı inilir. İnerken sesin en tiz tondaki parlaklık ve rezonansı korumasına dikkat etmelidir. Bu egzersizler U ve İ vokalleri ile yerine oturtulduktan sonra AEO gibi diğer vokallerle uygulanır.

Daha geniş aralıkları çalışmaya geçmeden aşağıdan yukarı çıkan geniş ton dizilerini söylemek yerinde olur. Derin nefes alıp havayı depo ettikten sonra sesi kafaya doğru yöneltmeliyiz. Kalın seslerde biraz daha ağır söylenen bu egzersiz daha hızlı bir tempoyla söylenebilir.

Büyük aralıklar. Geniş aralıklardan en kolay söyleneni oktay atlamalarıdır. Derin nefes alıp depo ettikten sonra pes tonu söyleyip gırtlağı tamamen gevşek bırakarak oktava atlamalıdır. Oktavın yerine oturup oturmadığını anlamak için aynı aralığı bir daha tekrarlamak iyi sonuç verir. Oktay atlamalarında zorluk çekenlere üst tonla tınlayan bir sessiz harf (konson) kullanılmalıdır. Oktay atlamaları için aşağıdaki değişik egzersizler kullanılır.

Staccato Çalışmaları: Diğer egzersizlerle bir arada yürütülmelidir. Sesin tınlamasına özen gösterilmelidir.

Nüans çalışmaları: Orta sesler üzerinde yapılan çalışmalar istenilen düzeye gelmeden nüans çalışmalarına başlanmamalıdır. Zamansız başlatılan nüans çalışmaları hafif seslerin nefesten koparak desteksiz söylenmesine kuvvetli seslerin de bağırılarak çıkarılmasına yol açar. Nüans egzersizleri daima nefesten kopmayan bir sesle yapılmalıdır.

Ses-nefes bağlantısı en hafif ve en kuvvetli seslerden korunmalıdır. Böylece nefes desteğine dayanan en hafif ses bile salonun en uzak köşesindeki dinleyicinin kulağına ulaşabilcektir. Nüans egzersizlerine geçerken rezonans çalışmalarına da büyük önem verilmelidir. Ancak bu şekilde çok hafif sesler nefesten kopmadan çıkarılabilir en kuvvetli sesler de bağırmadan elde edilebilir.. İlk nüans egzersizlerine mf (orta kuvvetli) ve mp (orta hafif) seslerle başlanır.

Çok hafif ve çok kuvvetli seslere adım adım yaklaşılır. Bu çalışmada ele alınacak küçük bir müzik cümlesi önce mf söylenmeli sonra aynı teknik mp'ye dönüştürülmeli. Daha sonra sesin nefesten kopmamasına özen göstererek mp'den veya mf'den mp'ye geçişler ve uygulamalar denenmelidir. Çalışmalar ilerledikçe bütün nüans biçimleri uygulanır.
Şarkıcı sesin: bir enstrümanın ustalığı ile kullanmasını öğrenir.

Ses çalışmalarında değişik egzersizlerin uygulanması söyleyerek artikülasyon yapmak bütün sesleri parlak tonlarda çıkarmak diyaframı çalıştırmak amacına yöneliktir.

Tiz seslerin çalışılması. Şan çalışmalarına sesin en rahat ve renkli olduğu tonlardan başlamak gerekir. Bunlar da çoğunlukla orta seslerdir. Tiz ve pes tonlar çalışmalarla elde edilir. Ancak çok uzun zaman sadece orta sesler üzerinde çalışmak sesi ağırlaştırır. Bunun için orta sesleri yeterince oturttuktan sonra gayet dikkatle davranarak tizlere ve peslere uzanmalıdır.

Öğretmen kontrolünde yapılan çalışmalar tam sesle uygulanmalıdır
egzersiztr.com